حكيمى، مهدى.

64 ص. 2000 ريالISBN 964-7428-10-3:

فهرست‏نويسى بر اساس اطلاعات فيپا.

8الف58ح/224BP 462/297

پيشگفتار···7

بخش نخست: بشارتها···11

امام مهدى(ع) در قرآن···12

بخش دوم: ميلاد موعود···21

1.عدالت اجتماعى···32

2.در سايه شمشير···34

پيشگفتار

«داشتن تصويرى مبهم و مجمل از رويدادهاى آينده از نداشتنش بهتر است، و در بسيارى از موارد دقت و قطعيت بسيار، اصلاً ضرورت ندارد».¹

(از بزرگ پژوهشگران مسايل اجتماعى)

انسان ميان گذشته و آينده و ديروز و فردا زندگى مى‏كند و شخصيت و هستى او، به گذشته و آينده بستگى دارد؛ چنان كه اگر از گذشته‏اش بريده شود يا از آن بى خبر باشد دچار كمبود مى‏شود و نمى‏داند چگونه بوجود آمده و چگونه زندگى كرده است، زادگاهش كجاست و تاريخش چيست؟ همچنين اگر نسبت به آينده خود و همه همنوعان انسانى خود شناختى - اگر چه اندك - نداشته باشد و نداند كه او و ديگر انسان‏ها به كدام راه مى‏روند و چه سرنوشتى در انتظار آنان است، دچار سردرگمى و سرگردانى مى‏شود.

1.شوك آينده، الوين تافلر، ترجمه حشمت الله كامرانى، نشر سيمرغ، ص 475.

گذشته‏شناسى با علم تاريخ است و آينده‏شناسى در پرتو پيش بينى‏هاى دينى روشن مى‏شود و گهگاه آينده نگرى‏هاى انسانى، سايه روشنى نسبت به آينده پديد مى‏آورد. آينده‏شناسى‏هاى انسانى چون دليل روشنى در دست ندارد احتمالى و فرضى است و چه بسيار كه اينگونه پيش گوئيها نادرست از كار درآيد.

امام على عليه السلام :

بدانيد كه در فردا (حوادثى پديد مى‏آيد) و در آينده مسائلى رخ خواهد داد كه براى شما ناآشنا و ناشناخته است...¹

1.نهج البلاغه (فيض الاسلام)/ 425.

امام على عليه السلام :

ياران مهدى عليه السلام جوانان هستند و سالخورده‏اى ميان آنان نيست مگر به مقدار سُرمه در چشم و نمك در غذا، و كمترين بخش غذا نمك است.¹

1.عصر زندگى، محمد حكيمى، چاپ دوم، دفتر تبليغات اسلامى، ص 87.

بخش

«وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِى الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الاْءَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِىَ الصَّـلِحُونَ»¹

طبق فرموده پيشواى پنجم حضرت امام محمد باقر عليه السلام ، اين بندگان شايسته كه وارثان زمين شوند. اصحاب مهدى عليه السلام هستند، در آخرُالزمان.²

1.سوره انبياء، آيه 105.

2.تفسير مجمع‏البيان، ج 7، ص 66.

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم :

... خداوند از فرزندان حسين امامانى قرار داده است كه راه و روش و آيين مرا برپا مى‏دارند. نهمين آنان قائم خاندان من «مهدى» امتم مى‏باشد. او شبيه‏ترين مردمان به من است در سيما و گفتار و كردار. پس از غيبتى طولانى و سرگردانى و سردرگمى مردم، ظاهر مى‏شود، آنگاه آيين خدارا آشكار مى‏سازد... پس زمين را از عدل و داد پُر مى‏كند پس از آن كه از ستم و بيداد لبريز شده باشد.¹

1.كمال‏الدين 1/257.

جابر مى‏گويد: خدمت حضرت فاطمه رفتم، لوحى نزد آن بانو نهاده بود كه در آن نام‏هاى امامان نوشته شده بود (از آن جمله درباره دوازدهمين امام چنين آمده بود) پس از امام يازدهمين (امام حسن عسكرى عليه السلام راه امامت را كامل مى‏كنم با فرزندش كه رحمت براى همه جهانيان است. او (امام دوازدهم) داراى كمال موسى و شكوه عيسى و شكيبايى ايوب است... در زمان (غيبت) اين امام، دوستان من (دينداران راستين) به مشكلات گرفتار شوند... آنان به حق دوستان منند (چون در ديندارى پايدارى مى‏كنند). درود و رحمت خداوند بر آنان باد. آنان (مردمان در دوران غيبت) بى گمان هدايت شدگان و راه يافتگانند.¹

1.كمال‏الدين 1/310.

1.امام على عليه السلام :

اصبغ نُباته كه از شاگردان و ياران آن حضرت است مى‏گويد: روزى نزد امير مؤمنان عليه السلام رفتم، ديدم در فكر فرو رفته است و با انگشت بر زمين خط مى‏كشد. گفتم: اى امير مؤمنان! چه شده است كه در فكر فرو رفتيد؟... امام فرمود: در مولودى مى‏انديشم كه از نسل من است و او «مهدى» است كه زمين را از عدل و داد پر مى‏كند پس از آن كه از ستم و بيداد پُر و لبريز شده باشد...¹

2.امام حسن عليه السلام :

... (امام) قائم كه (هنگام ظهورش)، حضرت عيسى از آسمان فرود مى‏آيد و پشت سر او نماز مى‏گذارد... تولدش از مردمان پنهان است و از چشم‏ها غايب مى‏شود... او نهمين فرزند برادرم حسين است و فرزند بهترين زنان. عمرى طولانى دارد، و خداوند او را (در زمين) آشكار مى‏سازد در سيماى انسانى چهل ساله، تا همگان بدانند كه خداوند بر هر كارى قادر است.²

1.كمال‏الدين، 1/289.

2.كمال‏الدين، 1/316.

3.امام حسين عليه السلام :

اگر از دنيا يك روز (بيش) باقى نمانده باشد، خداوند آن روز را دراز گرداند، تا مردى از فرزندان من قيام كند، و زمين را از عدل و داد لبريز كند، پس از آن كه از ستم و ظلم پُر شده باشد. اين چنين از پيامبر شنيدم.¹

4.امام سجاد عليه السلام :

... بى ترديد، مردم زمان غيبت مهدى، كه امامت او را باور دارند، و منتظر ظهور اويند، از مردمان ديگر زمان‏ها برترند؛ چون خداى بزرگ، به آنان عقل و درك و فهمى داده است كه غيبت برايشان چون ظهور است. خداوند آنان را، در آن زمان، همپايه مجاهدان شمشير زن زمان پيامبر صلي الله عليه و آله وسلم قرار داده است و اينانند اخلاص گزاران واقعى، و شيعيان راستين ما، و دعوت كنندگان مردم به خدا (و به دين خدا)، آشكار و پنهان.²

1.كمال الدين، 1/318.

2.منتخب‏الاثر/ 244.

5.امام باقر عليه السلام :

محمّدبن مسلم (كه از شاگردان امام باقر و امام صادق عليه السلام است) مى‏گويد: از امام باقر عليه السلام پرسيدم درباره قائم كه هر گاه قيام كند چه روشى در پيش مى‏گيرد؟ امام فرمود: روش پيامبر را تا اسلام را حاكم سازد. گفتم:

6.امام صادق عليه السلام :

كسانى كه در حالت انتظار دولت قائم، از جهان درگذرند، مانند كسانى‏اند كه در خدمت (امام) قائم باشند. امام، پس از اين سخن مكثى كرد، سپس فرمود: بلكه مانند كسانى‏اند كه در ركاب (امام) مهدى عليه السلام شمشير زده باشند. سپس فرمود: نه به خدا سوگند، اينان مانند آن كسانند كه در خدمت پيامبر به شهادت رسيده باشند.²

1.تهذيب 6/154.

2.بحارالانوار 52/126.

چشم به راهِ امرِ (قيام و انقلاب) امام خود باش، در هر شب و هر روز، زيرا كه خدا در هر روز كارى كند و كارى، او را از كارى ديگر باز ندارد...¹

7.امام كاظم عليه السلام :

... خداوند براى دوازدهمين (امام) از خاندان ما هر دشوارى را آسان مى‏گرداند، و به دست او هر جبّار و زورگوى سرسختى نابود مى‏شود، و هر شيطان سركشى نابود مى‏گردد.²

8.امام رضا عليه السلام :

دِعْبِل خُزاعى (شاعر نامدار شيعى) مى‏گويد: قصيده خود را در حضور امام رضا عليه السلام خواندم، چون به اين شعرها رسيدم: امامى از آل محمد صلي الله عليه و آله وسلم ، به يقين خروج خواهد كرد، او به تأييد اسم اعظم الهى و بركت نصر آسمانى به پا مى‏خيزد و حق و باطل را از هم جدا مى‏كند، و همه را بر شادخوارى‏ها، و كين‏توزى‏ها، كيفر مى‏دهد. (در اين هنگام) امام رضا عليه السلام به شدّت گريست، آنگاه فرمود: «اى دِعْبل! روحُ‏القُدُس به زبان تو سخن گفته است. آيا مى‏دانى اين امام چه
________________________

1.مكيال المكارم 2/157.

2.كمال‏الدين 2/369.

كسى خواهد بود؟» گفتم نه (شخص او را نمى‏شناسم)، ليكن شنيده‏ام كه امامى از شما خاندان پيامبر خروج مى‏كند، و زمين را از عدل و داد لبريز مى‏سازد.

9.امام جواد عليه السلام :

عبدالعظيم حسنى (كه از ياران آن امام است) مى‏گويد: به امام جواد عليه السلام گفتم: اميدوارم كه شما قائم خاندان پيامبر باشى كه زمين را از عدل و داد آكنده مى‏كند... امام فرمود: همه ما قائم به امر خداى بزرگيم... ليكن آن قائمى كه خداوند، به دست او زمين را از كافران و منكران پاك مى‏گرداند، و سراسر گيتى را از عدالت سرشار
________________________

1.كمال‏الدين 2/372.

مى‏سازد او كسى است كه تولدش از مردم پنهان خواهد بود، و خود او از چشم‏ها غايب مى‏شود...¹

10.امام هادى عليه السلام :

امام پس از من، فرزندم حسن است و پس از رحلت فرزندش (امام) قائم است كه زمين را از عدل و داد پُر مى‏كند، پس از آن كه از ظلم و بيداد لبريز شده باشد.²

11.امام حسن عسكرى عليه السلام :

سپاس خدايى را كه پيش از مرگم جانشينم را به من نماياند. جانشينى كه شبيه‏ترين انسان‏ها به پيامبر است در خلقت و اخلاق. خداوند او را در دوران غيبت (از بلاها) حفظ مى‏كند، سپس او را آشكار مى‏سازد. او سراسر زمين را از عدالت پُر مى‏كند، پس از اين كه از ظلم و ستم لبريز شده باشد.³

1.كمال الدين 2/378

2.كمال الدين 2/383.

3.كمال الدين 2/409.

بخش

دوم

ميلاد موعود

نيمه شعبان، روز ميلاد امام زمان است. ماه شعبان هشتمين ماه از سال هجرى قمرى است. سال هجرى، تاريخى است كه مبدأ آن، هجرت پيامبر اكرم است از مكه به مدينه. سال هجرى، دو گونه است: سال هجرى شمسى (خورشيدى)، و سال هجرى قمرى، سال هجرى قمرى را «هلالى» نيز مى‏گويند، زيرا كه هر ماه آن با ديدن هلال آغاز مى‏شود. سال قمرى، 12 ماه دارد، و از ماه محرّم آغاز مى‏گردد.

مهدى، موعود، قائم آل محمد، منتقم، امام منتظر، امام غايب، صاحبُ‏الامر، صاحبُ‏الزمان، ولىّ عصر، ابا صالح

چون او و ظهور او، وعده داده شده است، و خدا و پيامبران و اوليا و پيامبر اكرم، وعده داده‏اند كه او مى‏آيد و جهان را پر از عدل و داد مى‏كند، «موعود» ناميده شده است.

چنان كه گفتيم، يكى از نام‏هاى امام زمان، «موعود» است. بايد دانست كه موعود، در اديان آسمانى ديگر نيز وجود داشته است. بدين معنى كه برخى از پيامبران، پيامبر و معلم و مصلحى را كه از آن پس مى‏آمده است معرفى مى‏كرده و ذهن جامعه را براى پذيرش پيامبر و مصلح بعدى آماده مى‏ساخته‏اند. موعود موسى (يعنى كسى كه حضرت موسى عليه السلام ، آمدن او را خبر داده بوده است) حضرت عيسى است. موعود حضرت عيسى عليه السلام ، حضرت احمد (احمد فارقْليط) است - چنان كه در قرآن مجيد تصريح شده است.¹ نيز اتفاق مى‏افتاده است كه پيامبران گذشته، به آمدن موعود آخرالزمان - يعنى مهدى موعود - اشاره مى‏كرده‏اند.²

1.سوره صف، آيه 6.

2.كتاب بشارات عهدين را بخوانيد.

1.مانند آيه 54 از سوره مائده، و آيه 105 از سوره انبياء، و آيه 5، از سوره قصص

1.شرح بيشترى، در اين باره، در كتاب خورشيد مغرب آمده است.

«حرمان خلق از امام و علّت غيبت او چون معلوم است كه از جهت خداى ـ سُبحانّه ـ نباشد و از جهت امام نبود، پس لابد از جهت رعيت بود. و تا آن علت زايل نشود، ظاهر نگردد. و استبعاد از درازىِ عمرِ حضرت مهدى عليه السلام نمودن، چون امكانش معلوم است و از غير او مُتَّفق¹ جهلِ مَحض بود²».

1.يعنى: اتفاق افتاده، واقع شده. اشاره است به عده‏اى از اشخاص كه عمر بسيار كرده‏اند و شرح حالشان در تواريخ آمده است.

2.فصول نصيريّه، ص 38، چاپ دانشگاه تهران.

1.آينده جهان از نظر مكتب ما.

1.و نيز كتاب‏هاى: عصر زندگى. 2.انتظار در انديشه‏ها.

«اگر از عمر جهان جز يك روز باقى نماند، خدا همان يك روز را آن قدر طولانى و دراز كند تا مهدى - فرزند من - ظاهر شود و جهان را، در حالى كه از ستم پر شده باشد، از عدالت و دادگرى پر كند».

و چنان كه مى‏نگريم مسير كلى بشر، از نظر فقدان عنصر معنوى در حركت‏ها و زندگى‏ها، رو به حالتى است كه در نهايت - چنان كه پيامبر گفته است - نياز به كسى كه بتواند اصلاحى همه جايى و همگانه پديد آورد، و اين همه ستم‏ها و اختلافها را برطرف سازد، و معنويت را به زندگى بشر بازگرداند، محسوس است.¹

1.اين بخش با اجازه استاد محمدرضا حكيمى، از كتاب «بعثت، غدير، عاشورا، مهدى» ايشان آورده شده است.

بخش

سوم

«روزى عالميان همه، دست برادرى و مساوات به هم خواهند داد و آن روز است كه بدبختى و تيره روزى بر عرصه جهان يافته نخواهد شد».¹

1.عدالت اجتماعى

امام صادق عليه السلام :

مهدى، عدالت را، همچنان كه سرما و گرما وارد خانه مى‏شود، وارد خانه‏هاى مردمان مى‏كند، و دادگرى او همه جا را فرا مى‏گيرد.²

1.بينوايان 1/88، ويكتورهوگو، ترجمه حسينعلى مستعان.

2.بحارالانوار 52/362.

2.در سايه شمشير

امام باقر عليه السلام :

... قائم آل محمد صلي الله عليه و آله وسلم شباهت‏هايى با پنج تن از پيامبران دارد... امّا شباهت او به جدّ خود (پيامبر اكرم) قيام با شمشير است و كشتن دشمنان خدا و پيامبر، و جباران و سركشان...¹

1.كمال‏الدين 1/327.

3.يك دين و يك آئين

امام صادق عليه السلام :

... مفضل! سوگند به خدا (امام قائم عليه السلام ) از ميان ملت‏ها و آيين‏ها اختلاف را برمى‏دارد، و يك دين بر همه حاكم مى‏گردد...¹

1.بحارالانوار 53/4.

امام مهدى عليه السلام با چنين اصلى اساسى در ساختن جامعه يگانه بشرى به موفقيّتى بزرگ و چشمگير دست مى‏يابد، و همه علت‏ها و عوامل ناسازگارى و درگيرى را از بين مى‏برد، و ناسازگارى‏ها و اختلافات اجتماعى را كه از اختلافات عقيدتى و دينى بوجود مى‏آيند، نابود مى‏سازد، و با يكى كردن عقيده‏ها و ايدئولوژى‏ها راه هر گونه اختلافى را مى‏بندد. او وحدتى واقعى را بر اساس اصول توحيد و ايدئولوژى اسلامى پى مى‏ريزد، و همه انسان‏ها را در زير شعار يگانه و دين واحد گرد مى‏آورد.

4.رفاه اقتصادى و بهبود زندگى

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم :

در امت من مهدى قيام كند... و در زمان او مردم به نعمت‏هايى دست مى‏يابند كه در هيچ زمانى دست نيافته باشند. (همه) نيكوكار و بدكار. آسمان بر آنان ببارد و زمين چيزى از روييدنى‏هاى خود را پنهان ندارد.¹

1.بحارالانوار 51/78.

الف.برقرارى عدالت اجتماعى:

عدالت اجتماعى كه در بخش اول به آن اشاره شد، به معناى تعادل و همسانى در كليه جريان‏هاى اقتصادى جامعه است. در پرتو چنين عدالتى، فاصله‏هاى اقتصادى از ميان مى‏رود و ديگر افراد فراوانى تهيدست و محروم، و افراد اندكى سرمايه‏دار، يافت نمى‏شوند.

ب.اجراى اصل مساوات:

رعايت قاطع اصل مساوات نيز، موجب تساوى ثروت‏ها و برابرى در پخش كالاها و مواد مورد نياز همه مردم است و از جمع شدن و تراكم و اسرافكارى گروهى از مردم مانع مى‏گردد و زمينه‏هاى كمبود و نيازمندى را برطرف مى‏سازد.

ج.عمران و آبادى زمين:

از ديگر عوامل، عمران و آبادانى و بهره‏بردارى از امكانات تا حدّ امكان مى‏باشد، در دوران پيش از ظهور با همه پيشرفت‏هاى علوم، از همه زمين‏هايى كه قابل استفاده و كشاورزى هستند و آبهايى كه مى‏شود آنها را ذخيره نمود و امكانات و... بهره‏بردارى صحيح نشده است. در بعضى مناطق به علت نفوذ استعمار و وابستگى و محروميت از امكانات استفاده نشده است. اما در دوران ظهور در تمام زمين‏ها و آبها استفاده خواهد شد و تمام زمين آباد و سبز و خرّم خواهد گشت.

د.بازپس‏گيرى ثروت‏هاى غصب شده:

از ديگر راه‏هاى امام مهدى عليه السلام اين است كه با از ميان برداشتن

ه.كنترل و نظارت دقيق مركزى:

امام مهدى عليه السلام براى رسيدن به نظم اجتماعى و رفاه اقتصادى، كنترل و نظارت دقيقى بر حاكميت مركزى جهان خواهد داشت و با تشكيل يك مركز، تمام منابع ثروت و درآمد جامعه را بدون هيچ‏گونه فرقى در اختيار كل افراد بشر قرار مى‏دهد و همه امكانات را به تساوى تقسيم مى‏كند. و با اين كنترل دقيق عوامل اصلى فقر و محروميت كه، دولت‏هاى ظلم و كفر و سرمايه‏داران هستند از ميان مى‏رود. در آن دوران اين طور نخواهد بود كه بخش‏هايى از جامعه عقب مانده و فقير و بخش‏هايى ثروتمند باشند و گروهى بى سواد و مريض و بدون بهداشت و گروه ديگر در حدّ بالاى خدمات بهداشتى و رفاهى باشند.

5.مساوات و برابرى

امام باقر عليه السلام :

امام قائم (اموال را) برابر تقسيم مى‏كند و ميان (همه) مردم - نيكوكار و بدكار - به عدالت رفتار مى‏نمايد...¹

1.بحارالانوار 51/29.

6.حاكميت فراگير جهانى

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم :

... سوگند به آن كه مرا به حق به پيامبرى برانگيخت اگر از دنيا جز يك روز باقى نماند، آن روز را خداوند مى‏گستراند تا فرزندم مهدى قيام كند پهنه زمين به نور او روشن گردد و حكومت او شرق و غرب گيتى را فراگيرد.¹

1.كمال‏الدين 1/280.

7.حكومت مستضعفان

امام على عليه السلام :

ايشان (مستضعفان ميراث بَرِ زمين)، خاندان پيامبرند، كه خداوند پس از سختى‏ها، مهدى ايشان را برانگيزد، و به آنان عزّت بخشد و دشمنانشان را خوار سازد.¹

1.بحارالانوار 51/54.

در طول تاريخ، هميشه ستمگران و ظالمان و جبّاران،... مردمان تهيدست و مستضعف را به بردگى مى‏كشيدند و آنها را به كارهاى سخت مجبور مى‏كردند و حقوق و دسترنجشان را مى‏خوردند. هميشه چنين افرادى وجود داشته‏اند. كه ديگران را تحقير مى‏كردند و آزادى آنان را سلب مى‏نمودند و مانع رشد و ترقى آن‏ها مى‏گشتند، و از اجراى قانون و اصل عدالت مانع مى‏گرديدند.

8.رشد علم و فرهنگ

امام باقر عليه السلام :

در زمان حكومتِ مهدى عليه السلام به همه مردم، حكمت و علم بياموزند، تا آنجا كه زنان در خانه‏ها، با كتاب خدا و سنتِ پيامبر، قضاوت مى‏كنند.¹

1.بحارالانوار 52/352.

در سايه اين دستورات، انسان به تفكر و تعقل پرداخت و در هر رشته از علوم به مسائل جديدى رسيد. و علوم گسترش فراوانى يافت. و بدينگونه تا قرن حاضر پيش آمد. اين علوم و دانش‏ها اهميّت زيادى دارند و بسيارى از مشكلات انسان‏ها را حل مى‏كنند و وسائل زندگى بهتر را پديد مى‏آورند و انسان در همه بخش‏هاى زندگى خود از آنها استفادهاى فراوانى مى‏برد. ليكن اين پيشرفت‏ها بيشتر در مسائل مادى جهان و زندگى مادى انسان بوده است، و در بُعد معنوى چنين پيشرفت‏هايى نبوده است. در همان مسائل مادى نيز انسان به تمام مسائل پى نبرده است؛ و براى او مجهولات و ناشناخته‏هاى فراوانى وجود دارد كه از شناخت‏ها و دانايى‏هاى او بسيار گسترده‏تر است.

9.امنيت اجتماعى

امام صادق عليه السلام :

در تفسير آيه شريفه «خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده‏اند... وعده داد كه بيقين در روى زمين ايشان را خليفه كند... و وحشتشان را به امنيت بدل سازد...»¹ مى‏فرمايد: اين آيه درباره (امام) قائم و يارانش نازل شده است.²

1.سوره نور، آيه 55.

2.غيبت نعمانى /240.

امنيت اجتماعى بايد در بخش‏هاى گوناگون زندگى اجتماعى، يعنى بخش‏هاى اقتصادى، سياسى، فرهنگى پديد آيد. امنيت اجتماعى زمينه ساز فعاليت‏هاى درست و صحيح فردى و گروهى است. در محيط‏هاى امن و آرام است كه روابط اجتماعى بر قوانين استوار است، و چيزى جاى حق را نمى‏گيرد، و حقوق افراد كاملاً رعايت مى‏شود.

10.رشد تربيت انسانى

امام باقر عليه السلام :

هنگامى كه قائم قيام كند، خداوند قواى فكرى مردمان را تمركز دهد... و اخلاق آنان را تكامل بخشد.¹

1.بحارالانوار 52/336.

امام مهدى عليه السلام نخست به تربيت انسان‏ها مى‏پردازد تا ديگر برنامه‏هاى اجتماعى خود را به شايستگى انجام دهد. و عدالت، دادگرى، قانون‏شناسى، ديگر دوستى، ايثار و... را در سطح جامعه پايدار سازد.

11.سامان‏يابى زندگى

امام حسين عليه السلام :

در خاندان ما دوازده مهدى است... آخر آنان نهمين فرزند من است كه به حق قيام كند، و خداوند زمين مرده را به دست او زنده كند...¹

1.كمال‏الدين 1/317.

اكنون براى اين كه مقصود از حيات در بُعد انسانىِ آن بخوبى روشن گردد و مرگ انسانيت‏ها بهتر لمس شود، ويژگى‏هاى انسان‏ها و اجتماعات را در دوران پيش از ظهور مى‏آوريم تا مشخص شود كه امام مهدى عليه السلام با چه راه و روش‏هايى مى‏جنگد و چه برنامه‏ها و اصولى را جايگزين آنان مى‏كند.

الف.گسيختن روابط انسانى:

گسيختن و پاره شدن پيوندهاى انسانى، از پديده‏هاى ويرانگر پيش از ظهور است. در اين روزگاران پيوندهاى اجتماعى استوارى وجود ندارد و در زندگى انسان‏ها حق و عدل جايگاهى ندارد. به ظاهر انسان‏ها در كنار يكديگر و در يك آبادى يا اجتماعى زندگى مى‏كنند، ليكن دلها و فكرها با هم و در كنار هم نيست و ميان آن‏ها همدلى وجود ندارد.

ب.گسستن روابط خانوداگى:

در اين دوران، خانواده - به عنوان هسته اصلى اجتماع - دچار تزلزل و سستى مى‏گردد و پيوندهاى خانوادگى گسيخته و سست مى‏شود، مرد حقوق زن و زن حقوق مرد را رعايت نمى‏كند، فرزندان

ج.انگيزه‏هاى غير انسانى در روابط اجتماعى:

در اين دوران انگيزه‏هاى روابط اجتماعى،انگيزه‏هايى الهى و انسانى نيست. محبت‏ها و دوستى‏ها واقعى نيست. عشق و علاقه واقعى وجود ندارد. دوستى‏ها براساس مسائل پوچ و زودگذر است. رابطه‏ها براى دستيابى به فساد و آلودگى و خوشگذرانى مى‏باشد. يگانگى‏ها زبانى و ظاهرى مى‏باشد، و در باطن بيگانگى و دورى است.

د.روابط سودجويانه:

انسان، در ارتباط با انسان ديگر، به سود و سرمايه مى‏انديشد، و با همين انگيزه به ميدان پيوندهاى اجتماعى وارد مى‏شود. در صورتى كه سود مادى در كار باشد با هر انسانى رابطه برقرار مى‏كند. طبقات اجتماعى هر كدام به نوعى تلاش مى‏كنند تا حق ديگران را ببرند، و با كار و تلاش ديگران بر ثروت خود بيفزايند. جامعه انسانى به جنگلى از حيوانات تبديل مى‏گردد، كه در آن

ه.نابودى عبادات:

در دوران پيش از ظهور، عبادت و پرستش خداى بزرگ، چنان كه شايسته است انجام نمى‏شود. اكثر انسان‏ها در ماديّات و دنيا غرق شده‏اند و به هدف خلقت خويش نمى‏انديشند. توجه ندارند كه روزى به سوى خدا باز مى‏گردند و در اين دوران كوتاه زندگى بايد راهى به او بجويند و خود را آماده سفر به سوى خداوند سازند.

12.روش زندگى امام موعود عليه السلام

امام صادق عليه السلام :

به چه جهت درباره خروج قائم عجله داريد؟ به خدا سوگند، او جامه‏اى درشت مى‏پوشد، و خوراك خشك و ناگوار مى‏خورد...¹

1.غيبت نعمانى /233.

1.اين بخش با الهام از كتاب عصر زندگى و برگرفته‏اى از آن است با تغييرات مناسب براى نوجوانان و جوانان.